|
Bilmin Yeni Hedefi Robot Bebekler
Bilim adamları bilim kurgu öykülerini hayata geçirecek iddialı
bir projeye başladılar. Hedef iki ya?ındaki bir çocuk boyunda
kendi kendine öğrenenen yapay zekalı bebek. Bilimkurgu yazarı
Brian Aldiss'in kaleminden yayınlanan bir öyküye dayanarak, Usta
yönetmen Stanley Kubrick'in senaryosunu yazdığı ama
imkansızlıklar yüzünden çekemediği ama Steven Spilberg
tarafından hayata geçirilen öyküde, yakın bir gelecekte annesi
ile iletişim kurmaya çalışan yapay zekalı bir robot çocuğun
oluşturacağı problemler, sağlayacağı yararlar konu ediliyordu.
Yapay Zeka (A.I. Artificial Intelligence) filminin de pek çok
bilimsel düş gibi gerçek olma yolunda önemli bir adım atıldı.
Elinde oyuncağıyla emekleyen bebek robot şimdilik sanal dünyada
yaşıyor ama önümüzdeki yılın sonbaharında Robotcub, gerçek
dünyadaki oyun odasına taşınacak. Burada çevresini tanıyarak
yepyeni deneyimler edinecek, yani tıpkı gerçek bebek gibi.
Avrupa birliği beş yııllık Robotcub projesi için 8,5 milyon
Avroluk bir yatırım yaptı. Projede Cenova Üniversitesi
yönetiminde Avrupa'dan on araştırma enstitüsü, Yki Amerikan ve
üç Japon enstitüsü çalışıyor. Robot uzmanları ve bilişimciler
dışında, yapay zeka uzmanları, nörologlar ve gelişim
psikologları da robotun bir canlı gibi kendi kendine öğrenip
öğrenmeyeceğini görmek istiyorlar. 16 aylık bir çalışmanın
ardından projede epeyce yol alındı. Yazılım programı ve Hardware
yapısının konstrüksiyon planları neredeyse hazır.
Çok gelişkin...
Emeklemeye ve objeleri kavramaya yetecek kadar bir zihinsel
donanım ve programlı bir merak yetisiyle dünyaya gelen yapay
bebeğin bedeni, diğer robotların aksine çok gelişkin. Yki
yaşındaki bir bebeğin boyuna sahip robot 54 farklı hareket
yetisine sahip. Yani kollarını, bacaklarını, kafasını ve
bedenini neredeyse her yöne doğru çevirebiliyor. Bacakları dört
ayak üzerinde güvenli bir şekilde emekleyebilecek şekilde
tasarlandı. Bu şekilde çevresine daha kolay keşfedeceği gibi
objelere rahatça uzanıp, alıcılarıyla kontrol edebilecek. Robot,
iki yaşındaki bebeğin hareket özgürlüğü dışında bazı duyulara da
sahip. Mesela bir stereo kamera gözlerin işlevini yerine
getiriyor. Parmaklarındaki çok sayıda ölçüm aletleri bir tür
dokunma hissi veriyor bebek robota. Tüm bunların dışında
duyabiliyor da, hatta bir atalet sistemi de dengesini koruyor.
Biyolojik malzemeler...
Bilim adamları, emekleyen bebek robotu yüksek hıza veya mükemmel
hareketlere göre ayarlamak yerine, biyolojik maddelere benzer
malzemeleri tercih ediyorlar. Örneğin insan cildine veya kaslara
benzeyen yumuşak yapılar üretilmeye denendi. Zürich Üniversitesi
Yapay Zeka Laboratuarından Rolf Pfeifer bu konuda doğanın
yaratıcılığına güveniyor. Evrimsel süreçler bilgisayarda
tasarlandıktan sonra gerçek makinelere aktarılacak. Robotun
fazla ağır olmaması için basit motorik işlevler standart
yapılarla çalıştırılmakta bu yüzden doğrudan doğruya elektrikle
çalışıyor. Bilişsel yetileri için gerekli olan görüntü işleyen
aletler ve işlemciler, robotun bedeni dııında. Bu şekilde
çeşitli çalıştırma sistemlerini ve işlemcileri test etmek daha
kolay oluyor. Robot bebek neredeyse tamamen boş bir beyinle
dünyaya gelecek ama bilim adamları bunu değiştirmek için çok şey
planladılar. Yapay bebeğin oyun ve öğrenme saatleri tamamen
dolu. Özellikle de okul öncesi dönemde bedeninin tüm
olanaklarını öğrenmiş olacak. Bir müddet sonra hareketli ve
hareketsiz objeleri kavrayabilecek, takip edebilecek ve hatta
hatırlayabilecek de.
Kendi kendine kullanıyor..
Bilim adamları Robotcub'ın aletleri bile kendi kendine
kullanmasını bekliyorlar. Dahası insanların hareketlerini analiz
ederek bunlara uygun bir şekilde yanıt vererek iletişim
kurabileceği bile düşünülmekte. Yani velet sonunda kendi
kişiliğini geliştirecek. Tabi bunların tümü henüz bilim
adamlarının vizyonu sadece. Robot bebeğin gerçekten de sadece
çevresini tanıyarak akıllı bir çocuğa mı dönüşeceği yoksa
durmadan yeniden programlanması mı gerekeceği şimdilik belirsiz.
Planda tanesi 50.000 Avroya mal olacak on robot bebek var.
Avrupalı yapay bebek üzerinde kendi teorilerini denemek isteyen
konuk bilim adamları için iki milyon Avroluk bir yatırım
yapıldı. Anlaşıldığı kadarıyla ortaya tek bir robot bebek değil,
metal ve silisyumdan oluşan bir grup yuva çocuğu çıkacak ortaya.
Bu durumda daha büyük robot çocukların deneyimleri sabit
disklere yüklenerek, araştırmacılar tarafından incelenebilir.
www.welt.de, Spiegel kaynaklarından Hürriyet bilim servisinin
derlediği habere göre, eğer tüm çabalara rağmen robot bebek
beklenilen gelişmeyi göstermezse de bilim adamları bebek
bakımında pek zorlanmayacak. Sonuçta ne gece viyaklamaları var
ne de mama yedirme derdi. Tak fie doyur karnını. Ve her şeyden
önemlisi altını değiştirme gibi sevimsiz işlerle de
uğraşmayacaklar. Ama ya Yapay Zeka filminde yer alan
olumsuzlukların gerçeğe dönüşmemesi için bilim adamları neler
düşünüyor bu şimdilik, meçhul. |
|
